โครงการประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์

โครงการประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ รัชกาลที่ 9 เป็นโครงการหนึ่งที่ช่วยบรรเทาทุกข์และช่วยไม่ให้ชาวกรุงเทพและสมุทรปราการต้องประสบกับน้ำท่วมขังในช่วงหน้าฝน รวมถึงรองรับน้ำเหนือที่ไหลจากมา แต่เดิมบริเวณคลองลัดโพธิ์เป็นคลองสายหนึ่งที่ขุดขึ้นเพื่อใช้เป็นเส้นทางลัดระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีลักษณะคดโค้ง เพื่อช่วยย่นระยะเวลาในการสัญจรทางเรือของชาวบ้าน แต่เมื่อระยะเวลาผ่านไปคลองนี้ขาดการดูแลและการสัญจรทางเรือลดลงมากจนทำให้เกิดการตื้นเขินของลำคลอง เมื่อถึงฤดูฝนและมีน้ำเหนือไหลลงมาทำให้คลองไม่สามารถรองรับน้ำได้และการระบายน้ำเกิดการล่าช้า ทำให้น้ำเอ่อท่วมบริเวณริมคลองและท่วมขังเป็นเวลานานจนเกิดเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคต่างๆ

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ รัชกาลที่ 9 มีแนวพระราชดำริปรับปรุงคลองลัดโพธิ์ โดยจัดทำโครงการประตูระบายน้ำรวมถึงขุคลอกคลองให้มีความลึก ซึ่งประตูระบายน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สามารถบรรเทาระบายน้ำเหนือออกสู่ทะเลได้ รวมถึงช่วยบรรเทาปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพฯ และปริมณฑล รวมถึงยังย่นระยะเวลาที่น้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาไหลออกสู่ทะเลได้ ซึ่งแต่เดิมน้ำต้องไหลเป็นทางอ้อมถึง 18 กิโลเมตร ซึ่งประตูคลองระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ยังสามารถไหลลงทะเลได้รวดเร็วขึ้น ด้วยระยะทางเพียง 600 เมตร ทั้งยังสามารถบริหารจัดการนด้วยการเปิด-ปิดประตูระบายน้ำให้เหมาะสมและสอดคล้องกับเวลาน้ำขึ้น-น้ำลง และน้ำทะเลหนุนสูง ด้วย

 

โครงการแก้มลิง แก้ไขปัญหาน้ำท่วม

ปัญหาน้ำท่วมขังในกรุงเทพนั้นถือว่าเป็นปัญหาสำคัญของพื้นที่ดังกล่าวเนื่องจากบริเวณกรุงเทพนั้นเป็นเขตพื้นที่ลุ่มต่ำกว่าระดับน้ำทะเล และเป็นดินอ่อน ซึ่งส่งผลกระทบบริเวณทางตะวันออกซึ่งเป็นจุดที่น้ำไหลลงไปในทะเล โครงการแก้มลิงนี้เริ่มต้นขึ้นเมื่อ เหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ ในกรุงเทพ ปี 2538 ซึ่งเป็นเหตุการณ์น้ำท่วมขังที่รุนแรงอีกเหตุการณ์หนึ่ง โดยกินระยะเวลานานหลายเดือน  โครงการแก้มลิง เป็นแนวคิดตามพระราชดำริว่าด้วยเรื่องการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม วันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 ได้มีพระราชดำริในการสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่เพื่อใช้ในการเก็บกักและรองรับน้ำที่ระบายออกมาตามลำคลอง และแม่น้ำ ซึ่งการสร้างแก้มลิงนี้ช่วยลดปัญหาน้ำท่วมขังในกรุงเทพได้อย่างมาก

ที่มาของโครงการแก้มลิงนั้น พระองค์ท่านได้มีแนวคิดจากลิงที่อมกล้วยไว้ในปากปริมาณมากเพื่อเก็บไว้กินในยามขาดแคลนอาหาร ลิงจะเก็บอาหารไว้บริเวณแก้มทำให้แก้มมีขนาดใหญ่ขึ้น ลิงจะเก็บไว้และค่อยๆเคี้ยวอาหารที่เก็บไว้บริเวณแก้มจนหมด ด้วยแนวพระราชดำรินี้ จึงเกิดเป็น “โครงการแก้มลิง” ขึ้น เพื่อสร้างพื้นที่กักเก็บน้ำ ไว้รอการระบายน้ำเพื่อใช้ประโยชน์ในภายหลังรวมถึงแก้มลิงยังมีประโยชน์ช่วยให้น้ำที่ถูกเก็บไว้เมื่อระบายสู่คลองจะช่วยให้น้ำไปบำบัดน้ำเสียให้เจือจางลงด้วย

โครงการแก้มลิง นั้นจะเริ่มจากพื้นที่ระบายน้ำออกจากพื้นที่ตอนบน เพื่อให้น้ำที่ไหลมาจากทางเหนือและระบายลงสู่คลองพักน้ำบริเวณชายทะเล เมื่อระดับน้ำทะเลลดลงน้ำในคลองที่ถูกเก็บไว้ก็จะไหลลงสู่ทะเลตามธรรมชาติต่อไป โดยน้ำที่ค้างอยู่ทางเหนือก็จะไหลลงมาที่อ่างเก็บน้ำหรือแก้มลิง เพื่อเก็บน้ำไว้ก่อนเพื่อรอให้น้ำทะเลลดลงและไหลออกสู่ทะเลต่อไป ครงการแก้มลิงแบ่งเป็น 2 ส่วนคือ ส่วนที่ 1 บริเวณโครงการระบายน้ำในพื้นที่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา โดยจะใช้คลองที่ตั้งอยู่ชายทะเลด้านจังหวัดสมุทรปราการ เพื่อใช้ระบายน้ำบริเวณจังหวัดทางภาคกลางของประเทศ และส่วนที่ 2 บริเวณฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา โดยใช้คลองมหาชัย และ แม่น้ำท่าจีน เพื่อรองรับน้ำจากทางภาคกลางบริเวณ จังหวัดอ่างทอง อยุธยา ปทุมธานี นครปฐม และกรุงเทพมหานคร เพื่อให้น้ำระบายลงสู่ทะเลด้านจังหวัดสมุทรสาคร

โครงการแก้มลิงถือว่าเป็นการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมได้อย่างดีมาก ช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนในปัญหาน้ำท่วมขังเป็นเวลานานพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล อดุลยเดช ฯ ที่พระองค์ทางห่วงใยต่อประชาชนของพระองค์ที่ทรงพระราชดำริให้สร้างอ่างเก็บน้ำแก้มลิงขึ้นในปัจจุบันโครงการแก้มลิงมีทั้งสิ้น 3 แห่ง ได้แก่ โครงการแก้มลิง “แม่น้ำท่าจีนตอนล่าง, โครงการแก้มลิง “คลองมหาชัย-คลองสนามชัย”, โครงการแก้มลิง “คลองสุนัขหอน”